Τετάρτη, 19 Ιουνίου 2013

Η αυτοδιαχειριζόμενη ΕΡΤ – μια ρεαλιστική ουτοπία

Η αυτοδιαχειριζόμενη ΕΡΤ – μια ρεαλιστική ουτοπία
Αναδημοσίευση από το Βήμα γνώμες
Το συντομότερο ανέκδοτο της δεκαετίας: Ο Αντώνης Σαμαράς μεταρρυθμιστής. Όταν το αφηγείται μάλιστα ο ίδιος βγάζει περισσότερο γέλιο, ιδίως σε σχέση με την ΕΡΤ.
Το αστείο έχει τρεις εκδοχές. Η πρώτη ήταν το κλείσιμο της εταιρίας, η δεύτερη, η ανασύστασή της ως ΝΕΡΙΤ, η τρίτη, ύστερα από την εξέγερση της πλειοψηφίας του πληθυσμού, η σχεδιαζόμενη μεταβατική λύση – η μια πιο «αστεία» από την άλλη.
Το αν κάποια από τις δυο τελευταίες επιβληθεί τελικά, είναι αμφίβολο. Το πιθανότερο είναι, ότι το συνολικό εγχείρημα θα μπει στις υποσημειώσεις της ιστορίας – για την καθαυτή ιστορία δεν είναι ούτε αρκετά «πλακατζίδικο», ούτε επαρκώς σοβαρό.
Άθελά του ωστόσο, ο πρωθυπουργός έδωσε το έναυσμα για μια αλλαγή που ήταν ώριμη από καιρό: Εκείνη των δημόσιων μέσων ενημέρωσης.
Οι προτάσεις που ακούγονται είναι πολλές. Ύστερα όμως από όσα έγιναν τις τελευταίες ημέρες, εκείνη που υπερισχύει είναι ότι: Η «Κατοχή» της ΕΡΤ από τα κυβερνητικά κόμματα ήταν χθες, η αυτοδιαχείριση των εργαζομένων είναι το σήμερα και το αύριο.
Όποιος έχει μάτια βλέπει: Η ΕΡΤ δεν ήταν ποτέ άλλοτε τόσο ζωντανή και ελκυστική, όσο σήμερα. Το «κλείσιμό» της ισοδυναμεί με διάπλατο άνοιγμα, απελευθέρωση. Η αποχώρηση των «φυτεμένων» διευθυντικών στελεχών, μόνιμων και προσωρινών, δεν έγινε αντιληπτή από κανένα, και δεν βάζει φρένο, αλλά, αντίθετα, δίνει φτερά στους εργαζόμενους. Η κατάργηση του σήματος, το κόψιμο των συχνοτήτων και η διακοπή των τηλεφωνικών γραμμών, δεν τους πτοεί, αλλά τουναντίον τους πεισμώνει. Με αποτέλεσμα, το τρέχον «απρογραμμάτιστο» πρόγραμμά τους να είναι χίλιες φορές καλύτερο από το πρώην γραφειοκρατικά προγραμματισμένο. Έτσι αρχίζει να δημιουργείται εκείνη η ΕΡΤ, έτσι που την ήθελαν πάντα όλοι, αλλά δεν την είχαν ζήσει ποτέ.
Κοντά στο νου κι η πράξη: Οι συζητήσεις για νέα μοντέλα οργάνωσης δεν φτάνει. Εκείνο που πρέπει να διασφαλιστεί άμεσα είναι ότι γίνεται ακριβώς τώρα: Η απεξάρτηση από τις κυβερνητικές και κομματικές εξουσίες και η αυτοδιαχείριση των εργαζομένων σε όλα τα επίπεδα, από τη διοίκηση έως την κατάρτιση και τη ροή του προγράμματος.
Ουτοπία; Ναι, αλλά όπως έλεγε ο Έρνστ Μπλοχ, μια ρεαλιστική. Όραμα απτό, που αν πραγματωθεί, θα βάλει τέρμα στην αιώνια δυστοπία της Νέας Δημοκρατίας, του Πασοκ.

Χωρίς προσφυγή στις εμπειρίες άλλων χωρών βέβαια δεν γίνεται. Το BBC στη Μεγάλη Βρετανία, η ARD και το ZDF στη Γερμανία, η France Televisions (2,3,4,5) στη Γαλλία, καθώς και τα δημόσια τηλεοπτικά ιδρύματα στις σκανδιναβικές χώρες, αποτελούν υποδείγματα απεξάρτησης από την κρατική εξουσία. Η ανεξαρτησία τους είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη. Το ίδιο και ο δημόσιος χαρακτήρας τους. Και μόνο από αυτό θα μπορούσε λοιπόν να κερδίσει πολλά και η ΕΡΤ.
Ακόμα περισσότερα θα μπορούσε να κερδίσει όμως από τον ελβετικό SRF, που είναι οργανωμένος στη βάση της αυτοδιαχείρισης ως πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου – κόβοντας δηλαδή και την έμμεση σύνδεση με το κράτος ως ΔΕΚΟ, ή ως οργάνωση δημοσίου δικαίου.
Όμως όλα αυτά τα «κέρδη» από το εξωτερικό χλωμιάζουν μπροστά στα υπερκέρδη, που παράγουν σήμερα οι ίδιοι οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ: Αυτοοργάνωση, αυτοδιαχείριση, κατάργηση των περιττών ιεραρχιών, ελευθερία έκφρασης. Και άνοιγμα του ιδρύματος σε όλη την κοινωνία.
Κι αυτό ακριβώς πρέπει τώρα να κεφαλοποιήσουν τώρα με θεσμικό τρόπο. Η ΕΡΤ θα μπορούσε έτσι να γίνει η ίδια μοντέλο για ξένους σταθμούς, όχι αντίγραφό τους. Εξελίσσοντας κυρίως αυτό που είναι ήδη σήμερα: Μια αυτοτελής και αυτοδιευθυνόμενη οργάνωση, που θα συσταθεί από τις συνελεύσεις όλων των εργαζόμενων (εκείνων τουλάχιστον που ενδιαφέρονται) στον κλάδο. Η χρηματοδότησή της, όπως έδειξε το παρελθόν, είναι επιλύσιμο πρόβλημα: Το ανταποδοτικό τέλος. Και το μόνο που θα πρέπει να κάνει το κράτος γι αυτήν, είναι η αναγνώριση της αυτονομίας της – τίποτα άλλο.
Το εκ νέου άνοιγμα της ΕΡΤ δεν πρέπει πάντως σε καμιά περίπτωση να σημάνει κατρακύλησμα στα παλιά: στις παλιές αυταρχικές δομές και στα παλαιοκομματικά πρόσωπα, όπως τον Γκίκα Μάναλη, τον Αιμίλιο Λιάτσο, τους ειδικούς συμβούλους και το υπόλοιπο κακό συναπάντημα. Αυτό θα σήμαινε επιστροφή στο Μεσαίωνα. 
Κάθε αρχή και δύσκολη: Σε αυτήν περιλαμβάνεται και η ανάγκη αυτοκριτικής αρκετών δημοσιογράφων και παρουσιαστών, που ήταν κήρυκες της μνημονιακής πολιτικής, καθώς και της καμπάνιας κατά των - όπως τους αποκαλούσαν - «λαθρομεταναστών». Ένα μίνιμουμ «εξιλέωσης» θα ήταν να τους ζητήσουν δημόσια συγνώμη και να τους προσκαλέσουν στις συγκεντρώσεις της ΕΡΤ.
Η αρχή αυτή έχει όμως και ευχάριστες όψεις. Και αυτό φάνηκε στα στούντιο της ΕΡΤ, στα παρέλασε ένας  υπέροχος άγνωστος κόσμος. Και πολύ εύγλωττος. Καμιά σύγκριση με τις ανιαρές «φάτσες» και τον εν πολλοίς ασυνάρτητο λόγο, εκείνων που κυριαρχούσαν για δεκαετίες στα πάνελ και στις εκπομπές των σταθμών. Οι «φωνακλάδες» ιδίως της Νέας Δημοκρατίας δεν τολμούν ξαφνικά να εμφανιστούν στο γυαλί – παρά τις προσκλήσεις που παίρνουν γι αυτό. Η αντιπαραβολή με τα νέα πρόσωπα προφανώς τους τρομάζει.
Χάρη στην ΕΡΤ, η πολιτική ατζέντα έχει αλλάξει συθέμελα. Σήμερα δεν μιλάει κανείς για τη Χρυσή Αυγή. Αλλά και η τελευταία έχει φάει προσωρινά τη γλώσσα της. Το ίδιο ισχύει και για τα πρωτοκλασάτα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, που βασανίζονται κι αυτά προφανώς από τύψεις συνείδησης για «την κατάρα της κακής πράξης».
«Το μαύρο της κόλασης» - έτσι χαρακτήρισε ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος τις σκοτεινές οθόνες στα κανάλια που εξέπεμπε η ΕΡΤ. Άλλοι, ωστόσο, το βλέπουν διαφορετικά. Ο κοινωνιολόγος Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, μιλά για «φωτεινό μαύρο», με την έννοια της ανέλπιστης ευκαιρίας που προσέφερε το σβήσιμό τους. Όπως εκείνο σε κάποια έργα τουΓιάννη Κουνέλλη, όπου δεκάδες σακιά με κάρβουνα φωτίζουν με ανείδωτο τρόπο την πρώτη φάση της βιομηχανικής επανάστασης. Ή, το «μαύρο τετράγωνο» του Κάζιμιρ Μάλεβιτς, που πριν έναν αιώνα έγινε η φωτιστική αφετηρία κάθε μοντέρνας ζωγραφικής.
Ο κ.Σαμαράς δεν φαίνεται ωστόσο να καταλαβαινει πολλά από χρώματα. Και ιδίως από την ακτινοβολία τους. Με αποτέλεσμα να τυφλώνεται κοιτώντας τη φαινομενική μαυρίλα των οθονών της ΕΡΤ. Να παραβλέπει τις αντιδράσεις στο μαύρισμα. Και να επαναλαμβάνει τυφλά το ανέκδοτο περί «μεταρρύθμισης» της ΕΡΤ. Κάνοντας έτσι να γελά μαζί του και το παρδαλό κατσίκι – στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Σχόλιο του συναδέλφου Προκόπη Αγγελόπουλου 
Prokopis Agelopoulos Να σταματήσουμε να αισθανόμαστε, πάντοτε, υποχρεωμένοι να συμβιβαζόμαστε και ας αρχίσουμε να ονειρευόμαστε. Θα μπορούσε αυτή η ΕΡΤ των τελευταίων ημερών να εξελιχθεί στη Δημόσια Τηλεόραση που όλοι θέλουμε;;; Η απάντηση είναι¨ΝΑΙ. Κάπως έτσι, από κινηματικές δράσεις που προέκυψαν ως ιστορικές αναγκαιότητες δημιουργήθηκαν τα ωραιότερα και πιο αυθεντικά πράγματα. Οι εργαζόμενοι αντιτάσσουν στον πρωθυπουργό και στους ανθρώπους τους: Θέλεις να φτιάξεις μια ΕΡΤ ανεξάρτητη; Δώσε μας τα κλειδιά της" Η παρουσία των ανθρώπων της ΕΡΤ, τις τελευταίες δέκα μέρες αποδεικνύει ότι η ΕΡΤ των εργαζομένων είναι, τελικά, η ανεξάρτητη, αδέσμευτη και αδιάφθορη ΕΡΤ που όλοι θέλουμε, για έναν απλό λόγο: οι ίδιοι οι εργαζόμενοι γνωρίσουν πως να διαφυλάξουν αυτές τις αρετές και να την πάνε μπροστά. Και ποιοί λείπουν από αυτή την ΕΡΤ των τελευταίων ημερών; Λείπουν τα φυτευτά μεγαλοστελέχη των 3,5 και 4 χιλιάδων, λείπουν οι κόρες βουλευτών υπουργών και παρατρεχάμενων. Λείπουν οι κουμπάροι και οι παρακούμπαροι, λείπουν τα λαμόγια που έχουν πάρει θέση για την καινούργια ΝΕΡΙΤ, με ανάθεση χωρίς ΑΣΕΠ, με ένα απλό τηλεφώνημα, έτσι "αξιοκρατικά" με την αξιοκρατία που μας πουλάνε τα στελέχη της κυβέρνησης, τις τελευταίες ημέρες, λες και μας προέκυψαν από παρθενογένεση και δεν έχουν καμία σχέση με τη διαφθορά στην ΕΡΤ έτσι όπως τη ζήσαμε τα τελευταία χρόνια και ειδικά τους τελευταίους δέκα μήνες. Και το ερώτημα είναι ένα: Η ΕΡΤ των δημοσιογράφων μπορεί να είναι αντικειμενική με τους εργαζόμενους να τη διαχειρίζονται, μετά από την κόντρα που άνοιξε μαζί τους η κυβέρνηση; Μα, δεν χρειάζεται να είναι αντικειμενική γιατί, στο κάτω-κάτω, αντικειμενικός δημοσιογράφος δεν υπάρχει. Έχουμε όλοι μας άποψη και ιδέες και αυτές καθορίζουν την ύπαρξή μας. Η ΕΡΤ των εργαζομένων που θέλουμε θα είναι πλουραλιστική. Θα φιλοξενεί όλες τις απόψεις, δεν θα αποκλείει κανέναν και καμία γνώμη και θα δίνει τον απαιτούμενο χρόνο προβολής όχι στους πολιτικούς, που το είχαν με το παραπάνω, αλλά στις Επιστήμες, στον Πολιτισμό (σε όλες τις τέχνες), τον Αθλητισμό (σε όλα τα αθλήματα), στην Ψυχαγωγία, γενικά σε όλα εκείνα τα στοιχεία που πληρούν τους όσους και τις προϋποθέσεις λειτουργίας της, όπως ορίζονται από το Σύνταγμα. Για να είναι η μοναδική τηλεοπτική διέξοδος επιμόρφωσης για τα παιδιά μας, για ολόκληρο τον λαό. Κι αν όλα αυτά δεν μας επιτρέψουν να τα κάνουμε από τις συχνότητες της Δημόσιας Τηλεόρασης, τότε θα βρούμε μια άλλη διέξοδο. Και να 'στε σίγουροι ότι αυτή την ΕΡΤ των τελευταίων 10 ημερών θα την ακολουθήσουν οι τηλεθεατές, όπου και με όποιο τρόπο κι αν υπάρχει. Και κάπως έτσι αυτό που ετοιμάζουν ως μεταβατική, πραξικοπιματική τηλεόραση, θα αποτελέσει το μεγαλύτερο ανέκδοτο όλων των εποχών...


1 σχόλιο:

  1. Συμβολή στον προβληματισμό:
    ΓΙΑ ΜΙΑ ΝΕΑ ΕΡΤ
    Η ΕΡΤ στηρίζεται στη συνδρομή των πολιτών, και απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, γιαυτό πρέπει να αποδοθεί στα χέρια της κοινωνίας. Η ΕΡΤ πρέπει να μετατραπεί σε κοινωνική εταιρεία με μοναδικούς μετόχους και διαχειριστές τους συνδρομητές της. Η παθογένεια της ΕΡΤ οφείλεται στις κυβερνητικές και κομματικές παρεμβάσεις και στην αυταρχική ιεραρχική δομή της. Η απόπειρα της κυβέρνησης να την μετατρέψει σε ‘’δημόσια’’ σηματοδοτεί την επιθυμία της να την κάνει τελείως κυβερνητική. Οι εργαζόμενοι στην ΕΡΤ, τις οκτώ αυτές ημέρες, απέδειξαν ότι μπορούν να διαχειρίζονται μόνοι τους το ‘’σπίτι τους’’, δημοκρατικά και πολυφωνικά, δηλαδή πολύ καλύτερα από πριν. Οι αλληλέγγυοι πολίτες τις οκτώ αυτές ημέρες απέδειξαν ότι θεωρούν την ΕΡΤ δικό τους αγαθό, και θέλουν να το υπερασπιστούν και να το βελτιώσουν συμμετέχοντας. Επομένως η μόνη υγιής και δημοκρατική λύση είναι να διαχειριστεί την εξυγίανση και τη λειτουργία της ΕΡΤ ένα μικτό όργανο από εργαζόμενους και αλληλέγγυους ενεργούς πολίτες . Όσον αφορά τη συμμετοχή των πολιτών στην εξυγίανση τώρα, τόσο κεντρικά όσο και περιφερειακά, όπου λειτουργούν σταθμοί της ΕΡΤ, θα πρέπει να συγκροτηθούν Ανοιχτές Συνελεύσεις που θα συνέρχονται σε χώρο που θα παραχωρηθεί από την ΕΡΤ με την τεχνική κάλυψή της. Από τις Συνελεύσεις αυτές θα κληρώνονται οι εκπρόσωποι των πολιτών για τα Όργανα εξυγίανσης (κεντρικά και περιφερειακά). Οι εκπρόσωποι θα έχουν θητεία δεκαπέντε (15) ημερών, θα είναι ανακλητοί και θα ενημερώνουν την Ανοιχτή Συνέλευση κάθε πέντε ημέρες. Εν συνεχεία θα αντικαθίστανται από άλλους κληρωτούς για να υπάρχει μεγάλη συμμετοχή, διαφάνεια και πλούσιες ιδέες. Ο μέγιστος χρόνος για την εξυγίανση είναι τρείς μήνες. Οι εργαζόμενοι στην ΕΡΤ θα πρέπει να δημιουργήσουν αντίστοιχες Συνελεύσεις και εκπροσώπους κληρωτούς. Όπου υπάρχει η αριθμητική δυνατότητα μπορεί να γίνονται μικτές συνελεύσεις πολιτών-εργαζομένων. Παρόμοιες θα πρέπει να είναι οι διαδικασίες και για τη λειτουργία της ΕΡΤ. Αλλάζουν μόνο οι χρόνοι. Η θητεία των κληρωτών εκπροσώπων θα είναι ολιγόμηνη και η σύγκληση της Ανοιχτής Συνέλευσης μηνιαία. Η Ανοιχτή Συνέλευση θα βοηθά στο έργο της ΕΡΤ με παροχή υλικού εικόνας , ήχου και ιδεών μέσω των εκπροσώ-πων της. Οι εκπρόσωποι των πολιτών θα παρέχουν τις υπηρεσίες τους δωρεάν. Για την απουσία από την εργασία τους τις ημέρες που απασχολούνται σαν εκπρόσωποι, θα αμείβονται κανονικά από τον εργοδότη τους. Η συμμετοχή των εργαζομένων και των πολιτών στα όργανα εξυγίανσης και λειτουργίας της ΕΡΤ θα είναι 50%-50%.
    18/6/2013

    ΑπάντησηΔιαγραφή